16 kwietnia  2013 roku odbyła się w Słupsku uroczystość upamiętniająca rocznicę Zbrodni Katyńskiej i masowej deportacji na Sybir obywateli polskich z okupowanych przez Rosję Sowiecką Kresów.

W uroczystości wzięli udział przedstawiciele władz wojewódzkich i miejskich. Obecna była Posłanka na Sejm RP Jolanta Szczypińska oraz przedstawiciele biur poselskich.

Wartę honorową przy Pomniku Krzyża Katyńskiego wystawiła 7 Brygada Obrony Wybrzeża, Słupski Hufiec ZHP oraz Szkoła Policji w Słupsku. Uczestniczyła w uroczystości Kompania honorowa WP.
Przy pomniku zgromadzili się  ze sztandarami kombatanci oraz młodzież słupskich szkół. Organizatorami uroczystości był Miejski Komitet Obchodów Świat Państwowych i Rocznic oraz Związek Sybiraków przy udziale Zespołu Szkół Technicznych ( dawny Drzewniak). Młodzież  z tej szkoły pod kierunkiem Lilianny Lipnickiej prezentowała część artystyczną. Przemówienie okolicznościowe wygłosił Prezes Zarządu Oddziału Związku Sybiraków w Słupsku Jerzy Lisiecki.



POLSKA GOLGOTA WSCHODU 1940

  Szanowni Państwo!

  Jesteśmy w miejscu szczególnym dla mieszkańców Słupska. Przed nami Pomnik Krzyża Katyńskiego poświęcony ofiarom Zbrodni Katyńskiej z 1940 roku i deportacjom ludności przez Rosję Sowiecką, prześladowaniom Polaków również po Wojnie. Wyżej jest grób 24 polskich robotników przymusowych pracujących w Słupsku bestialsko zamordowanych w Lasku Południowym przez żołnierzy hitlerowskich. Obok znajduje się pomnik poświęcony ofiarom zbrodniczej rzezi na Wołyniu – południowych kresach II RP. W tym roku wypada 70 rocznica  tej tragedii. To są symboliczne miejsca pamięci społeczności słupskiej o ofiarach  Polaków w czasie II Wojny Światowej. Miejsce to  nazywamy Wzgórzem Pamięci Ofiar II Wojny  Światowej. Ofiar bezbronnych – jeńców wojennych, więźniów, ludności cywilnej.

   II Wojnę Światową zapoczątkował pakt Hitler-Stalin. Rzesza Niemiecka i Rosja Sowiecka uzgodniły podbój i rozbiór Polski. 1 września 1939 roku nastąpiła inwazja wojsk niemieckich od zachodu, a 17 września armii sowieckiej od wschodu. W walce z przeważającymi siłami napastników Polska przegrała kampanię wrześniową. Do niewoli niemieckiej i sowieckiej dostało się setki tysięcy żołnierzy. Część wojska przez Węgry i Rumunię przeszła do Francji, gdzie stała się zaczątkiem sił zbrojnych przy rządzie na emigracji. Do niewoli sowieckiej dostało się 250 tys. żołnierzy. Większość z nich zwolniono, pozostało około 15 tysięcy oficerów i podoficerów w trzech obozach jenieckich – Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku. O ich losie zdecydowały władze państwa sowieckiego na czele ze Stalinem. 5 marca 1940 podpisały decyzję o rozstrzelaniu jeńców znajdujących się w tych obozach oraz 8 tys. znajdujących się w innych obozach i więzieniach na terenie Białorusi i Ukrainy. Pierwsze zbiorowe groby zamordowanych w kwietniu 1940 r. - 4,5 tys oficerów WP - odkryte zostały przypadkowo w 1943 roku w Katyniu podczas wojny rosyjsko-niemieckiej. Dalsze groby pomordowanych – w Miednoje oraz Charkowie i Bykowni na Ukrainie - ustalone zostały dopiero  w ostatnich latach. Ale w pamięci zbiorowej Polaków pozostaje symboliczna nazwa „ Zbrodnia Katyńska”. Wszystkich okoliczności tej zbrodni nadal nie znamy.

W świetle prawa międzynarodowego jest to zbrodnia wojenna, a może nawet ludobójstwo.

   Jednocześnie władze sowieckie wspólnie z policją polityczną tzw. NKWD rozpoczęły wysiedlanie Polaków  z zajętych terenów w głąb Rosji i do Kazachstanu na tereny szczególnie trudne do życia. Na listach do zesłania na pierwszym miejscu były rodziny więzionych jeńców. Zapełniały się Polakami obozy pracy w lasach na Syberii, Rosji Północnej i stepach  Kazachstanu. To z obwodu Archangielsk potomkowie zesłańców przysłali nam ziemię z  polskiego cmentarza, która jest tutaj wmurowana. Tyko 13 i 14 kwietnia 1940 roku od granicy polskiej pędziło na wschód 160 pociągów, w których było 320 tys. zesłańców. W okresie 2-letniej okupacji  w czterech masowych deportacjach  zesłano około 1.080.000 Polaków. W latach powojennych na terenach wcielonych do byłego ZSSR represje wobec Polaków i deportacje trwały nadal. Szacuje się, że w okresie do 1956 roku represjami objętych było około 2 mln naszych rodaków. Przypuszczalna liczba zmarłych – zamordowanych, zagłodzonych, zamęczonych pracą, z powodu chorób – wynosi około 500 tys. Amnestie z 1945 i 1955 roku pozwoliły wrócić do ojczyzny około 500 tys. Zesłańcom. Nie wszystkim obywatelom II RP zezwolono na powrót do Ojczyzny. Dotyczyło to zarówno rodzin zesłańców,  jak i powojennych przesiedleńców z Kresów, tzw. repatriantów. Mieszkańcy tych ziem w kolejnych trzech latach poznali też bestialstwo okupacji niemieckiej. Ale też tam, na Kresach, szczególną aktywność w walce z okupantem niemieckim wykazały partyzanckie oddziały Armii Krajowej. 

 

   Szanowni Państwo, droga młodzieży !

   Po przegranej kampanii wrześniowej w 1939 roku wojsko polskie istniało dając istotny wkład w zwycięstwo nad Niemcami hitlerowskimi. Doceniamy dzisiaj udział naszych żołnierzy w walce z faszystowską machiną wojenną w dalszych latach wojny. To zesłańcy zasilali szeregi Armii Andersa walczącej na frontach zachodnich, jak i dywizje polskie walczące z Niemcami przy armii sowieckiej. 70 lat temu w krwawej bitwie pod miejscowością Lenino wzięli udział żołnierze polscy.  O powojennych losach naszego państwa zdecydowały mocarstwa zwycięskie – Stany Zjednoczone, Wielka Brytania i Rosja Sowiecka. Kapitulacja Rzeszy Niemieckiej oznaczała też zmianę jej granic. Granice Polski i innych państw europejskich zostały ustalone na konferencjach tych mocarstw w Jałcie i Poczdamie. Polska nie odzyskała zagarniętych w 1939 roku ziem wschodnich. Rekompensatą za to stały się ziemie niegdyś polskie, należące do Niemiec hitlerowskich - dzisiejsze nasze ziemie zachodnie i północne.

   W minionym stuleciu poznaliśmy istotę dwóch ideologii – nacjonalizmu i faszyzmu niemieckiego oraz rosyjskiego komunizmu. W Europie obok państw demokratycznych  zaistniały dyktatury. Symbolizowały je Hitler i Stalin. Podstawą  państwowości naszych sąsiadów – Niemiec i Związku Radzieckiego – były te programy ideologiczne. Ofiarami tych totalitaryzmów były miliony ludzkich istnień. Nie były to ofiary wyłącznie wojenne.

   W wyniku wojny upadła Rzesza Niemiecka. Zbrodniarze hitlerowscy  byli sądzeni w Procesie Norymberskim i skazywani w Polsce za zbrodnie przeciwko narodowi polskiemu. Państwo niemieckie po wojnie odbudowało się w formie demokratycznej. Dzisiaj razem z Polską jest członkiem UE. Wspólnie staramy się przezwyciężać skutki ostatniej wojny. Powstały w 1980 roku w Polsce ruch społeczny SOLIDARNOŚĆ doprowadził w 1989 roku do zmiany ustroju politycznego i gospodarczego Polski. Miało to wpływ na ostateczny upadek ustroju komunistycznego w Rosji, rozpad Związku Radzieckiego na niezależne republiki w 1991 roku i uniezależnienie się Europy Wschodnie od Rosji. Ostatni rosyjski żołnierz opuścił Polskę 20 lat temu.

   Powinniśmy pamiętać, że zamiarem Rosji Sowieckiej w 1939 roku było zniszczenie państwa polskiego i rusyfikacja zagrabionych ziem. Jednak wojna z Niemcami oraz wejście Rosji do koalicji antyhitlerowskiej ze Stanami Zjednoczonymi i Wielką Brytanią zmusiło ją do zmiany planu. Polska stała się sojusznikiem w wojnie, ale po wojnie   pozostała w tzw. rosyjskiej strefie wpływów. Polskie ekipy rządzące kontrolowane z Moskwy starannie cenzurowały wszystko, co związane było ze Zbrodnią Katyńską, z masową deportacją Polaków na Sybir. I tak z ograniczoną suwerennością i zakłamaniem w życiu publicznym żyliśmy po Wojnie przez 45 lat. Pomni tych okropnych doświadczeń czasów wojny i po wojnie w uchwalonej w 1997 roku Konstytucji zawarto zapis zakazujący istnienie partii i organizacji odwołujących się w swoich programach do totalitarnych metod i praktyk działania nazizmu, faszyzmu i komunizmu oraz których program dopuszcza nienawiść rasową i narodowościową. Niech pamięć o tych doświadczeniach Polski i Europy w XX wieku pozwoli na mądre budowanie szczęśliwego życia w Polsce i krajach UE w kolejnych latach.

   Dzisiaj, w 2013 roku, 68 lat po wojnie, życzymy Wam, młodzi, aby w waszym życiu nie było podobnych doświadczeń, co mieliśmy my - z Rodzin Katyńskich, ze Związku Sybiraków oraz innych organizacji kombatantów okresu II Wojny Światowej.                                 

Dziękuję za uwagę.

   

Jerzy Lisiecki    Słupsk, 16 kwietnia 2013 roku  

 

powrót