Przemówienie wygłoszone przez Prezesa Jerzego Lisieckiego podczas uroczystości Dnia Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej w Słupsku 13 kwietnia 2016 roku



Przez zapalenie światełek pamięci i naszą tutaj obecność pragniemy uczcić pamięć naszych rodaków, którzy cierpieli i ginęli w sposób szczególnie okrutny pod okupacją sowiecką jak i niemiecką w okresie II Wojny Światowej. My, zesłańcy na Syberię i członkowie Rodziny Katyńskiej oraz obecni tutaj ze swoimi sztandarami kombatanci, wydarzenia te przypominamy szczególnie młodemu pokoleniu.


Znajdujemy się w miejscu, które nazywamy Wzgórzem Pamięci Ofiar II Wojny Światowej. Tutaj są pomniki ofiar tej Wojny, ofiar cywilnych, więźniów i jeńców wojennych. Pomnik Krzyża Katyńskiego poświęcony ofiarom Zbrodni Katyńskiej, rodaków zakatowanych w stalinowskich więzieniach i obozach pracy, deportacjom ludności polskiej przez Rosję Sowiecką w odlegle tereny imperium rosyjskiego. Wyżej jest grób 24 polskich robotników przymusowych pracujących dla Niemiec w Słupsku, bestialsko zamordowanych przez żołnierzy hitlerowskich w ostatnich dniach wojny. Obok znajduje się pomnik poświęcony ofiarom zbrodniczej rzezi Polaków na Wołyniu – południowych województwach II RP. To wojna wzbudziła nacjonalizm ukraiński. W Słupsku mieszka liczna społeczność kresowian uciekających przed śmiercią z tamtych terenów.

Przy pomniku, wmurowana jest ziemia pobrana z cmentarzy wojennych w Katyniu, Miednoje i Charkowie - z miejsc pochowania blisko 15 tysięcy zamordowanych oficerów WP, Policji, strażaków, leśników, urzędników państwowych, polityków i właścicieli gospodarstw rolnych wziętych do niewoli we wrześniu 1939 roku. Byli to jeńcy specjalnych obozów jenieckich w Kozielsku i Ostaszkowie w Rosji oraz obozu w Starobielsku na Ukrainie sowieckiej. Siedem tysięcy więźniów zamordowano i pochowano w Bykowni pod Kijowem, Kuropatach koło Mińska i w innych miejscach na Ukrainie i Białorusi. Mordu dokonywali kaci NKWD – policji politycznej sowietów od 3 kwietnia do początku maja 1940 roku. W filmie A. Wajdy „Katyń” szczególnie drastyczne są kadry tych momentów.

Na dzisiejszym spotkaniu są wśród nas członkowie rodzin pomordowanych. W tym czasie, w kwietniu 1940 roku, gdy mordowano jeńców ich rodziny pakowano do bydlęcych wagonów i wywożono na Syberię lub do Kazachstanu. Była to tak zwana druga masowa deportacja Polaków z terenów okupowanych przez sowietów. Trzynastego kwietnia 1940 roku deportowano 320 tys. osób. Podczas prawie dwuletniej okupacji sowieckiej w czterech masowych deportacjach sowieci wywieźli 1mln 80 tys. obywateli polskich.

Od czerwca 1941 na Kresach doznaliśmy też trzyletniej, ludobójczej okupacji niemieckiej. Pamięć o tych okrutnych czasach przywieźli na ziemię słupską po 1945 roku tak zwani „zabużanie”, przesiedleńcy z kresów II Rzeczypospolitej. Tereny zagrabione w 1939 roku z mocy układów międzynarodowych straciliśmy na rzecz Rosji Sowieckiej. Deportacje i więzienia czekały Polaków tam również po zakończeniu wojny.

Powroty do Ojczyzny z sowieckich więzień i deportacji trwały w latach 1945-46 oraz 1956-59. Związek Sybiraków ocenia, że morderstwom, deportacjom i różnym represjom przez Związek Sowiecki objętych było około 2 mln Polaków. Do Polski wróciło około 500 tys. osób. Nie wszystkim obywatelom polskim z ziem zabranych i deportowanym rodzinom zezwolono na powrót do Ojczyzny. Setki tysięcy naszych rodaków mieszka nadal w sąsiednich krajach za wschodnią granicą, na Syberii, w krajach Azji Środkowej. To potomkowie zesłańców okresu Wojny przysłali nam ziemię z polskiego cmentarza w obwodzie Archangielsk. Wmurowana ona jest przy pomniku.


Szanowni Państwo, droga młodzieży !

Przypomnijmy jak to się zaczęło i jak skończyło.

Traktat o nieagresji między Rzeszą Niemiecką a Rosją sowiecką podpisany w Moskwie 23 sierpnia 1939 roku zawierał tajny protokół o sojuszniczej współpracy podczas agresji na Polskę i podziale jej terytorium. 1 września Polska jest atakowana z zachodu, a 17 września wojska sowieckie przekroczyły granicę ze wschodu. Obrona nasza trwała do pierwszych dni października. Polskę podzielono na prawie równe dwie części okupacyjne – niemiecką i sowiecką. Rząd państwa polskiego znalazł się na emigracji. Planem zaborców była likwidacja państwa polskiego. Morderstwo kadry dowódczej wojska i policji oraz inteligencji polskiej przez NKWD w Katyniu i innych miejscach było tego początkiem. W podobny sposób działało Gestapo hitlerowskie.

Dalsze losy II Wojny Światowej sprawiły, że wojna zakończyła się klęską Niemiec hitlerowskich, a Rosja znalazła się w w gronie zwycięzców. Polskie siły zbrojne mają swój udział w zwycięstwie koalicji antyhitlerowskiej. Zbrodniarze hitlerowscy byli sądzeni w Procesie Norymberskim i skazywani w Polsce za zbrodnie przeciwko narodowi polskiemu. Państwo niemieckie po wojnie odbudowało się w formie demokratycznej. Dzisiaj razem z Polską jest członkiem UE. Wspólnie staramy się przezwyciężać bolesne skutki tamtej wojny.

Upadek systemu komunistycznego w Europie rozpoczął się od zwycięstwa ruchu Solidarności w Polsce w 1989 roku, a Związek Radziecki w 1991 roku rozpadł się na suwerenne państwa. Skończył się międzynarodowy terror komunistyczny. Federacja Rosyjska dzisiaj jest jednak państwem dyktatorskim, nawiązującym do dawnych wzorów carskich i komunistycznych. Władcy na Kremlu po roku 2000 prowadzą politykę podbojów terytorialnych, presji ekonomicznej i politycznej, kłamstwa i zastraszania sąsiadów. Obecna wojna na Ukrainie niesie zniszczenie i śmierć ludności ukraińskiej, która pragnie uwolnić się od dominacji rosyjskiej.


Dzisiaj należy przypomnieć, że o Katyniu, okupacji sowieckiej i zesłaniach w Polsce wolno mówić i pisać dopiero od 26 lat. Prawda o mordzie katyńskim od 1940 do 1990 była ukrywana przez Rosję Sowiecką jak i przez polskie władze. W archiwach moskiewskich jest dokumentacja działań Stalina i jego aparatu państwowego. Po roku 1990 część dokumentów udostępniono Polsce. Rosja przyznała się do tej zbrodni przypisywanej przez lata Niemcom hitlerowskim. Zabrakło jednak osądzenia i ukarania właściwych zbrodniarzy działających w imieniu państwa rosyjskiego.

Nieszczęścia, które spotkały Polaków i inne narody Europy w dwudziestym wieku, wynikały z państwowych ideologii faszyzmu i komunizmu. Wyrosłe na ich gruncie rządy dyktatorskie doprowadziły do wojny w Europie i na świecie. Polska dzisiaj jest wolna i bezpieczna, jest w rodzinie demokratycznych krajów Europy. Dzisiaj Wam, młodzi rodacy, powierzamy przyszłość naszej Ojczyzny. Życzymy, aby w waszym życiu nie było tych doświadczeń, co przeżyło nasze pokolenieświadkowie tamtych okrutnych czasów.

Dziękuję za uwagę.

Jerzy Lisiecki Słupsk, 13 kwietnia 2016 roku

powrót